12345

Парады настаўніка

Прыкладны план характарыстыкі мастацкага вобраза-персанажа

  Уступ. Месца персанажа ў сістэме вобразаў твора.

Галоўная      частка. Характарыстыка     персанажа     як пэўнага сацыяльнага тыпу.

1.   Сацыяльнае і матэрыяльнае становішча.

2.   Знешні воблік.

3.   Своеасаблівасць   светаўспрымання   і   светапогляду, кола разумовых інтарэсаў, схільнасцяў і звычак:

а)     характар    дзейнасці    і    асноўных    жыццёвых імкненняў;

б)  уплыў на тых, хто акружае (асноўная сфера, віды і тыпы ўздзеяння).

4.   Сфера пачуццяў:

а) тып адносін да тых, хто акружае героя;

б)  асаблівасці ўнутраных перажыванняў.

5.  Аўтарскія адносіны да персанажа.

6.  Якія рысы асобы героя выяўляюцца ў творы:

а)  пры дапамозе партрэта;

б) у аўтарскай характарыстыцы;

в) праз характарыстыку іншых дзеючых асоб;

г)  пры дапамозе перадгісторыі або біяграфіі;

д)  праз шэраг учынкаў;

е) у размоўнай характарыстыцы;

ж)  праз “суседства" з іншымі персанажамі;

з) праз абсталяванне, якое акружае персанаж.

 Заключэнне. Якая    грамадская        праблема    прывяла аўтара да стварэння дадзенага вобраза?

Як падрыхтавацца да выразнага чытання тэксту

1.   Уважліва прачытайце тэкст. Уявіце тое, пра што ў ім гаворыцца.

2.   Вызначце тэму, асноўную думку, асноўны тон выказвання.

3.  Падумайце, з якой мэтай вы будзеце чытаць тэкст.

4.   Падкрэсліце самыя важныя ў сэнсавых адносінах словы, г.зн. словы, на якія падае лагічны націск.

5.  Пазначце паўзы.

6.   Падумайце, як вы зможаце выкарыстаць іншыя сродкі выразнасці вуснай мовы, напрыклад: тэмп маўлення, гучнасць голасу.

Апорная  схема  водгуку на паэтычны твор

1.Уступ

 а)уражанні, асацыяцыі, успаміны,меркаванні, думкі,пачуцці, выкліканыя творам, яго асобнымі радкамі;

  б) уласнае ўспрыняцце асобы аўтара твора,

  в) аўтар твора як цікавая асоба ( адна яркая дэталь)

2. Галоўная частка

а) наколькі цікавая тэма твора,

б) што новага ўнёс у развіццё тэмы аўтар (яго ідэя),

в) сэнс назвы , яе сувязь з ідэяй твора,

г) думкі, якія найбольш уразілі , якія сугучны ўласным, або новыя, але вельмі    цікавыя,

д) пачуцці, якія знайшлі водгук у душы, шчырасць, моц, глыбіня,арыгінальнасць,   незвычайнасць,

е) асаблівасць кампазіцыі твора, яе роля ў выказванні аўтарскай , ідэі якія мастацкія  сродкі ўжыты, якая іх роля ў творы.

3. Заключэнне

а) твор і жыццё ( ацэнка аўтарскіх адносін да жыцця ў супастаўленні з уласнай   ацэнкай),

б) твор як крыніца ідэй агульначалавечай значымасці (філасофскі змест),   што мае значэнне для кожнага з нас, які вынік можна падвесці.   У водгуку на лірычны твор галоўная ўвага адводзіцца пачуццям.

Як  пісаць сачыненне

Патрабаванні да сачынення

1. Адпаведнасць зместу работы тэме.

2. Лагічнасць, паслядоўнасць матэрыялу работы.

3. Суразмернасць частак сачынення(уступная і заключная часткі ~1/5 усяго тэксту, галоўная – 3/5 тэксту).

4. Глыбокая аргументацыя кожнай думкі.

5. Уменне аналізаваць, абагульняць, рабіць вывады.

6. Стылістычная яркасць работы.

7. Пунктуацыйная,моўная, арфаграфічная граматнасць.

Як працаваць над сачыненнем

1. Прадумаць тэму, вызначыць галоўныя раздзелы і іх змест.

2. Сфармуляваць галоўную думку сачынення.

3. Сабраць матэрыял для раскрыцця тэмы:

а)прадумаць думкі-доказы асноўнага тэзіса;

б)разабраць тэкст для аргументацыі сваіх доказаў(цытаты, вытрымкі);

в)размясціць сабраны матэрыял у лагічнай паслядоўнасці   работы( ад галоўнага да другараднага), прадумаць лагічны пераход ад адной думкі да другой;

г)падабраць уступную і заключную часткі і саставіць разгорнуты план;

д)работа над чарнавым варыянтам сачынення.

4. Праверка работы па зместу.

5. Праверка арфаграфічнай, пунктуацыйнай,стылістычнай граматнасці работы.

6. Работа над чыставым варыянтам сачынення.

7. Выніковая праверка работы.

Схема аналізу літаратурна-мастацкага твора

1.  Гісторыя стварэння.

 2.Тэматыка.

3.  Праблематыка.

4.    Ідэйная накіраванасць твора і яго эмацыянальны пафас.

5.  Жанравая своеасаблівасць.

6.  Асноўныя мастацкія вобразы ў іх сістэме і ўнутраных сувязях.

7.  Цэнтральныя персанажы.

8.Сюжэт і асаблівасці пабудовы канфлікту.

9.    Пейзаж, партрэт, дыялогі і маналогі персанажаў, інтэр'ер, абстаноўка дзеяння.

10.  Моўная пабудова твора (аўтарскае апісанне, аповед, адступленні, развагі).

11.   Кампазіцыя сюжэта і асобных вобразаў, а таксама агульная архітэхтоніка (будова мастацкага твора, узаемасувязь састаўных частак і элементаў твора, напрыклад некалькі сюжэтных ліній, пазасюжэтных элементаў; у адрозненне ад кампазіцыі мае на ўвазе знешнюю структуру твора, у тым ліку падзел на часткі, раздзелы, строфы і г.д.) твора.

12.  Месца твора ў творчасці пісьменніка.

13.    Месца твора ў гісторыі беларускай і сусветнай літаратуры.

Агульны план адказу на пытанне аб значэнні творчасці пісьменніка

I.       Роля     пісьменніка     ў     развіцці     беларускай літаратуры.

II.     Месца    пісьменніка   ў    развіцці    еўрапейскай (сусветнай) літаратуры.

1.   Асноўныя   праблемы   эпохі   і   адносіны   да   іх пісьменніка.

2.   Традыцыі і наватарства пісьменніка ў галіне:

а)  ідэй:

б)  тэматыкі, праблематыкі;

 в)творчага метаду і стылю;

 г) жанру;

д)моўнага стылю.

III.       Ацэнка     творчасці     пісьменніка     класікамі літаратуры, крытыкі.

План разбору лірычнага твора

I. Дата напісання верша.

II.  Рэальна-біяграфічны і фантастычны каментарый.

 ІІІ.Жанравая асаблівасць.

ІУ.Ідэйны змест:

1.   Вядучая тэма.

2.   Асноўная думка.

3.   Эмацыянальная афарбоўка пачущяў, якая выражана ў вершы ў яе дынаміцы ці статыцы.

4.   Знешняе ўражанне і рэакцыя на яго.

5.   Перавага грамадскіх або асабістых інтанацый.

IV. Структура верша:

1.   Супастаўленне і развіццё асноўных слоўных вобразаў па:

а)  падабенстве;

б)  кантрасце;

в)  сумежнасці;

г)  асацыяцыі;

д)  разважаннях.

На гэтай аснове прыйсці да вывадаў.

2.   Асноўныя выяўленчыя сродкі іншасказання, якія выкарыстоўваюцца аўтарам: метафара, метанімія, сінекдаха, параўнанне, алегорыя, сімвал, гіпербала, літота, іронія (як троп), сарказм, перыфраза.

3.   Размоўныя асаблівасці ў плане інтанацыйна-сінтаксічных фігур: эпітэт, паўтор, антытэза, інверсія, паралелізм, рытарычнае пытанне, звароты і г. д.

4.   Асноўныя асаблівасці рытмікі:

а)     танічнае     вершаскладанне,   сілабічнае,  сілаба-танічнае. Свабодны верш (верлібр);

б)  ямб, харэй, дактыль, амфібрахій, анапест.

5.   Рыфма (мужчынская і жаночая) і спосабы рыфмоўкі (парная, перакрыжаваная, кальцавая), гульня рыфмаў.

6.   Строфіка   (двухрадкоўе,  трохрадкоўе, чатырохрадковая, пяцірадковая, катрэн, секстын, септым, актава, санет).

7.   Эўфанія   (мілагучнасць)  і   гукапіс (алітэрацыя,асананс, дысананс), іншыя віды гукавой інструментоўкі.

Як скласці план тэксту

1.  Прачытайце тэкст.

2.  Вызначце тэму і асноўную думку тэксту.

3.   Падзяліце тэкст на сэнсавыя часткі, дайце ім загаловак.

4.   Напішыце чарнавік плана. Супастаўце яго з тэкстам і высветліце: ці ўсё істотнае знайшло адлюстраванне ў плане; ці звязаны пункты плана па сэнсе; ці адлюстроўваюць яны тэму і асноўную думку тэксту.

5.   Праверце, ці можна у адпаведнасці з планам пераказаць тэкст.

6.   Акуратна перапішыце папраўлены варыянт плана.

Як рыхтавацца да пераказу

І.Уважліва прачытайце тэкст, высветліце значэнне незразумелых слоў.

2.  Сфармулюйце тэму і асноўную думку.

3.  Вызначце, да якога стылю адносіцца тэкст.

4.   Падзяліце тэкст на сэнсавыя часткі і складзіце план.

5.    Вызначце   асаблівасці   мовы   тэксту,   запомніце некаторыя з іх і выкарыстайце ў пераказе.

6.  Прачытайце яшчэ раз тэкст.

7.   Закрыйце кнігу; напішыце першы варыянт пераказу, праверце і папраўце гэты варыянт, а затым перапішыце яго.